Son yıllarda iklim değişikliğinin etkisiyle, kısa sürede büyük yıkıma yol açan yaz sellerinde belirgin bir artış yaşanıyor. İklim Bilimci Prof. Dr. Murat Türkeş, bu tür sellerin genellikle ani ve şiddetli sağanak yağışların ardından, kuru toprağa düşen iri yağmur ya da dolu tanelerinin yüzeysel akışa geçmesiyle oluştuğunu söyledi.
KENTLEŞME VE YANLIŞ ARAZİ KULLANIMI ETKİLİ
İklim değişikliğinin bu olayların hem sıklığını hem de etkisini artırdığını belirten Türkeş, kentleşmenin de süreci tetiklediğini ifade etti. 11 Ağustos 2021’de Kastamonu’nun Bozkurt ilçesinde yaşanan sel felaketini hatırlatarak, “Bu sadece bir doğal afet değil, aynı zamanda insan yerleşimlerinin doğayla daha uyumlu şekilde planlanması gerektiğini gösteren bir uyarıydı” dedi.
KONVEKTİF KARARSIZLIK SELLERİ GÜÇLENDİRİYOR
Yanlış arazi kullanımı, kapatılan dere yatakları, yok edilen akarsular, hatalı yerleşim alanları ve ormansızlaşmanın yaz sağanaklarının yıkıcı gücünü artırdığını söyleyen Türkeş, “Artan sıcaklık buharlaşmayı hızlandırıyor, atmosferdeki nem oranı yükseliyor. Nemli ve sıcak hava kütlesine soğuk hava girdiğinde konvektif kararsızlık oluşuyor ve bu durum şiddetli sağanaklarla birlikte gök gürültülü yağışlara yol açıyor. Bu yağışlar taşkın, sel, heyelan ve su baskını riskini ciddi ölçüde artırıyor” diye konuştu.
TÜRKİYE’NİN RİSKLİ BÖLGELERİ
Kahramanmaraş'a Resul Dindar geliyor
Haberi görüntüle ›Yaz sellerinin genellikle Muson Asya’sı, tropikal ve subtropikal iklim bölgelerinde görüldüğünü ancak son yıllarda orta enlemlerde de etkisini hissettirdiğini belirten Türkeş, Türkiye’de en büyük riskin Batı ve Doğu Karadeniz, Kuzeydoğu Anadolu, Güneybatı Anadolu ile İç ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde olduğunu aktardı.
100 YILDA BİR GÖRÜLEN YAĞIŞLAR ARTIK DAHA SIK
Normalde 100 ya da 500 yılda bir gerçekleşmesi beklenen yağışların artık çok daha sık yaşandığına dikkat çeken Türkeş, “Avrupa’da dahi iyi yönetilen akarsu sistemleri taşabiliyor, setler yetersiz kalıyor. Kentler taşan sular nedeniyle uzun süre normale dönemiyor” ifadelerini kullandı.
ALTYAPILAR YENİLENMELİ
İspanya ve Texas’ta bu yıl yaşanan sel felaketlerini hatırlatan Türkeş, önümüzdeki 50 yılda aşırı yağışların neden olacağı taşkınların artacağını belirterek, “Kentler, fiziki coğrafya özellikleri, topografya, akarsu ağları ve nüfus yoğunluğu dikkate alınarak yeniden tasarlanmalı. Yağmur suyu drenaj sistemleri güçlendirilmeli, kanalizasyonla yağmur suyu ayrı toplanmalı. Eski akarsu yatakları korunmalı ve çevresindeki yapılaşma kaldırılmalı” dedi.
